İsrail’de vatandaşlar, ülkenin siyasi geleceğini şekillendirmek amacıyla sandıklara gitti. Genel seçimlerde oy verme işlemlerinin tamamlanmasının ardından gözler resmi sonuçların açıklanmasına çevrildi. Seçim sürecinde kaydedilen yüksek katılım oranı dikkat çekti.
İLK SONUÇLAR GELMEYE BAŞLADI
İlk sandık çıkış anketleri de gelmeye başladı. Netanyahu’nun partisi önde görünürken, beklenen koalisyon gerçekleşmedi. İsrail devlet televizyonuna göre, Eisenkot liderliğindeki muhalefet Netanyahu koalisyonunu geride bıraktı ancak hükümet kurmak için gereken çoğunluğa ulaşamadı. 120 sandalye bulunan mecliste, Netanyahu’ya karşı olan partilerin oluşturduğu blok toplamda 52 sandalye elde ederken, onu destekleyen partilerin ise 50 sandalye kazanması bekleniyor. Filistinli vatandaşları temsil eden partiler bu sonuçlarla birlikte önemli bir konumda yer aldı.
Sandık çıkış anketlerine göre, mevcut Başbakan Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi seçim yarışını 25 milletvekiliyle birinci sırada tamamladı. Eisenkot’un yönetimindeki Yashar Partisi ise 21 sandalye alarak ikinci parti oldu.
ARAP LİSTESİNDEN 17 VEKİL
Seçim yarışını önde bitirmesine rağmen muhalefet bloğu, 120 sandalye bulunan İsrail Meclisi’nde koalisyon oluşturmak için gerekli olan 61 milletvekiline ulaşamadı. İsrail vatandaşı Filistinlilerin yoğun katılım gösterdiği seçimlerde, onları temsil eden iki Arap listesi meclise toplamda 17 milletvekili gönderdi.
Muhalefet bloğunda yer alan eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid’in Birlikte Listesi 14, eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman’ın İsrail Evimiz Partisi 8, Yair Golan’ın liderliğindeki Demokratlar Partisi ise mecliste 10 milletvekili ile temsil edilmeye hak kazandı.
Mevcut iktidar bloğunda yer alan Ultra-Ortodoks Yahudilerin (Haredi) Şas Partisi ve Birleşik Tevrat Yahudiliği her biri 6’şar sandalyeyle seçim yarışını tamamladı. Aynı zamanda Netanyahu’nun müttefikleri olan aşırı sağcı bakanlardan Itamar Ben-Gvir’in Yahudi Gücü Partisi 7 ve Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm Partisi ise 6 milletvekili çıkardı.
EISENKOT: HÜKÜMET KURMAK İÇİN EN KISA SÜREDE HAREKETE GEÇECEĞİZ
Sonuçları yorumlayan Eisenkot, bu sonuçların İsrail halkının Netanyahu ve hükümetine güven duymadığını ortaya koyduğunu belirtti. Eisenkot, hükümeti kurmak için en kısa süre içinde harekete geçeceğini duyurdu.
Dışişleri Bakanı Gideon Saar ise sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Solun kutlamaları için erken. Taraflı yorumcuların kendini beğenmişliği ise komik.” ifadelerini kullandı.
LAPID: NETANYAHU EZİCİ BİR YENİLGİYE UĞRADI
Ana muhalefet lideri Yair Lapid ise “Kimsenin kafanızı karıştırmasına izin vermeyin. Netanyahu bloğu ezici bir yenilgiye uğradı. Bu tam anlamıyla bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi.” şeklinde konuştu.
İSRAİL CUMHURBAŞKANI, HÜKÜMET KURMA GÖREVİNİ EN GÜÇLÜ ADAYA VERECEK
Genel seçimin resmi sonuçlarının bu şekilde olması durumunda her iki bloğun da koalisyon oluşturma çalışmalarına başlaması ve İsrail Cumhurbaşkanı İzak Herzog’un hükümeti kurma görevini en güçlü aday olarak belirlemesi bekleniyor.
Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot’un iki Arap partisinin desteğiyle bir azınlık hükümeti kurmayı denemesi olasılığı mevcutken, Eisenkot’un siyasi ortaklarının bunun kabul edilip edilmeyeceği henüz netlik kazanmadı.
Eğer her iki taraf da başarılı olamazsa, İsrail’in birkaç ay içerisinde yeniden sandığa gitmesi beklenirken ülkenin beş seçim yapılan 2019-2022 dönemine benzer bir siyasi kriz sürecine sürüklenme ihtimali de söz konusu olabilir.
NETANYAHU RAKİBİNİN GERİSİNDE
Seçim öncesi yayımlanan son anketler Başbakan Binyamin Netanyahu’nun en güçlü rakibi olan eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un gerisinde kaldığını göstermekteydi. Knesset’te hükümet kurabilmek için gerekli olan 61 sandalye çoğunluğuna ulaşmak her iki blok için de zor görünürken, ortaya çıkacak net tablo koalisyon müzakerelerinin yönünü belirleyecek.
İSRAIL’DE 7,3 MİLYON SEÇMEN SANDIK BAŞINDA
Yaklaşık 7,3 milyon seçmen İsrail’de yeni Knesset üyelerini belirlemek üzere bugün oy kullanıyor. Bu seçim aynı zamanda Gazze savaşının başlangıcı olarak kabul edilen 7 Ekim 2023 saldırılarından sonra gerçekleştirilen ilk genel seçim olma özelliğini taşımakta.
BİR ÖNCEKİ REKOR 1988’DE KIRILMIŞTI
Verilere göre katılım oranı yaklaşık yüzde 74 olarak kaydedildi ki bu oran seçimlerin aynı aşaması itibarıyla 1973’ten beri görülen en yüksek katılım oldu.
NETANYAHU DURMADAN ÇAĞRIDA BULUNDU
Kayıtlı yüksek katılımın ardından Netanyahu sosyal medya hesabından destekçilerine seslenerek “Acil durum var. Solun aktivistleri sandıklara akın ediyor; sağın aktivistleri ise kayıtsız kalıyor. Uyanma vakti! Çıkın ve başkalarını da oy vermeye teşvik edin; Likud’a oy verin!” ifadelerini kullandı.
“SEÇİMLERE MÜDAHALE” İDDİASI
Netanyahu Batı Kudüs’te oyunu kullandıktan sonra yaptığı açıklamada seçimlere müdahale edilmeye çalışıldığını savundu ve polisin seçmenlere rüşvet vermek amacıyla para taşıyan üç kişiyi gözaltına aldığını ileri sürdü.
ARAP SEÇMENLERDEN YOĞUN İLGİ
Tedirginlik hissi yaratan durumu ve sağ tabanı harekete geçirmek için yapılan kışkırtıcı açıklamaların arkasında Arap seçmenlerin özellikle Necef’te gösterdiği yoğun ilgi yatıyor; ayrıca aşırı sağcı koalisyonu devirmek hedefi de bulunmaktadır.
Kümeleşme açısından parlamento için gerekli olan toplamda 120 sandalyeden en az 61’ine ihtiyaç duyulurken hiçbir parti bugüne kadar bu sayıya tek başına ulaşamamıştır. Son kamuoyu yoklamaları da iki ana bloktan hiçbirinin çoğunluğu sağlayamayacağını göstermektedir. Sandıkların yerel saatle saat 22:00’de kapanması beklenmektedir.
SEÇİMDE KATILIMCI PARTILER?
Söz konusu seçimde otuzdan fazla parti ve liste yüzde 3.25’lik barajı aşarak parlamentoya milletvekili göndermek amacıyla mücadele ediyor. Gelecek hükümeti kurmaya çalışan iki ana blok bulunmaktadır: Birincisi Netanyahu’nun Likud partisinin öncülüğündeki koalisyon; ikincisi ise Gadi Eisenkot’un Yashar Partisi ile Demokratlar, Yisrael Beiteinu Partisi ve Birlikte İttifakı’nın oluşturduğu ana muhalefet koalisyonudur. Son anket sonuçlarına göre Başbakan Netanyahu ile eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot başbakanlık mücadelesinde eşit gidiyorlar.
Kümeleşme açısından parlamento için gerekli olan toplamda yine en az altmış bir sandalye gerekmektedir; fakat bugüne kadar hiçbir parti bu sayıya tek başına ulaşamamıştır. Son kamuoyu yoklamaları da iki ana bloktan hiçbirinin çoğunluğu elde edemeyeceğini göstermektedir.
TAHMİNLER
Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot’un liderliği altındaki Yashar Partisi’nin arasında tahminen 22 ila 24 sandalyenin yanında Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki Likud’un 21 ila 23 milletvekiline sahip olması öngörülüyor.Birlikte İttifakı’nın Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğinde 13 ila 14; Eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan’ın Demokratları’nın ise 8 ila 9 sandalye kazanması beklenmektedir.Ayrıca üç Arap partisinden oluşan Ortak Liste’nin de (Hadash,Balad ve Ta’al) 9 ila 10 sandalye elde etmesi tahmin ediliyor.Avigdor Liberman’ın yönettiği Yisrael Beiteinu’nun da yaklaşık olarak 8 milletvekili kazanması öngörülüyor.
En büyük iki Aşkenazi Haredi partisini içeren Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin yaklaşık olarak 8 milletvekili alması bekleniyor.Sefarad Haredi topluluğunu temsil eden Aryeh Deri’nin yönettiği Şas Partisi’nin de tahminen 7 ile 8 arasında; aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in Otzma Yehudit’i’nin de aynı şekilde yine 7 ile 8 arasında sandalye kazanması öngörülmektedir.
Ayrıca aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm-Zehut’u ile Moshe Feiglin’in de tahminen5 ile 6 arasında sandalyesinin olması beklentileri var.Mansur Abbas’ın Ra’am partisinin de yine aynı şekilde5 ile 6 arasında olduğu düşünülmektedir.
Seçim sonrası partilerin68 sandalyeye ulaşacak bir koalisyon oluşturmak amacıyla28 günü bulunuyor;bu süre14 gün daha uzatılabiliyor.
